آرشیو برچسب: سنسور

کانن سنسور CMOS با شاتر جهانی را معرفی کرد

چند روز پیش کانن محصول بسیار مهمی را رونمایی کرد. این محصول جدید یک سنسور CMOS با شاتر جهانی (Global Shutter) است. ساخت این سنسور می‌تواند راه را برای دوربین‌های DSLR مجهز به سنسور CMOS باز کند که فاقد ضعف سنسور‌های مجهز به شاتر‌های چرخشی (Rolling Shutter) هستند.

در سال‌های اخیر استفاده از سنسورهای CMOS در دنیای عکاسی بسیار افزایش یافته، چراکه ساخت سنسور‌های CMOS در مقایسه با نمونه‌های CCD بسیار ارزان‌تر است. اما باید به این موضوع نیز اشاره کرد که سنسور‌های CCD با وجود گران بودن قابلیتی دارند که در رقیب جوان به عنوان یک نقطه‌ی ضعف مطرح است. سنسور‌های CCD دارای شاتر جهانی هستند، به این معنی که در این سنسور‌ها تمام پیکسل‌ها می‌توانند به یکباره در معرض نور قرار گرفته و همچون سنسور‌های CMOS اطلاعات بصورت سطر به سطر از پیکسل بالای سمت چپ به سمت آخرین پیکسل در سمت راست پایین خوانده نمی‌شود. سنسور‌ CMOS پس از قرار گرفتن در معرض نور نمی‌تواند اطلاعات دریافتی را برای مدت زیادی در خود نگه دارد، از این‌رو اطلاعات در این سنسور بصورت پیکسل به پیکسل از سمت چپ بالا به سمت راست پایین خوانده می‌شود که به این روش شاتر چرخشی می‌گویند. همین موضوع باعث می‌شود تا پس از خواندن اطلاعات تمام پیکسل‌ها برای تشکیل تصویر، اعوجاج در تصویر سوژه‌هایی که حرکت سریع دارند، ایجاد شود. به بیان بهتر لزوم قرار گرفتن پیکسل‌ها در معرض نور بصورت سطر به سطر نیازمند زمانی است که همین زمان کوتاه در ایجاد اعوجاج اصلی‌ترین نقش را دارد. اما موضوع در سنسور‌های CCD متفاوت است و هر پیکسل در سنسور CCD می‌تواند اطلاعات را برای مدت بیشتری حفظ کند، از این‌رو می‌توان تمام سطح سنسور، یعنی تمام پیکسل‌ها را به یکباره در معرض نور قرار داد و سپس شروع به خواندن اطلاعات کرد.

sweeps downward

برای مثال تصویر زیر توسط سنسوری که مجهز به سنسور چرخشی بوده ثبت شده و از این‌رو می‌توان اعوجاج را در پره‌های هلیکوپتر در حال پرواز به روشنی داد.

950768e7-0a05-4b40-bf31-bde18a63a46c

شاید از خود بپرسید که چرا به این شاتر چرخشی اطلاق می‌شود؟ این اصطلاح برگرفته از دوربین‌های قدیمی است که در آن شاتر دارای ساختاری دایره‌ای بود که یک ربع آن برداشته شده بود. این شاتر پس از یک دور کامل تنها یکبار نور را به سطح فیلم تابانده و در طول سه ربع دایره که نور را انتقال نمی‌داد، فیلم به فریم بعدی می‌رفت.

کانن در مورد سنسور CMOS جدید خود می‌گوید:

سنسور CMOS جدید کانن مجهز به شاتر جهانی را باید تحولی در دنیای عکاسی و راهی برای از بین بردن بزرگ‌ترین نقطه‌ی ضعف این سنسور‌ها برشمرد. با توجه به اینکه تمام پیکسل‌های روی سنسور به یکباره و همزمان در معرض نور قرار می‌گیرند، از این‌رو می‌توان تصاویری بدون اعوجاج از سوژه‌های درحال حرکتی که سرعت بالایی دارند را ثبت کرد.

از دیگر قابلیت‌های این سنسور باید به سیستم جدید خواندن اطلاعات پیکسل‌ها در کنار ساختار جدید پیکسل‌ها اشاره کرد که نویز تصاویر ثبت شده را کاهش داده و داینامیک رنج را نیز افزایش می‌دهد.

البته کانن تنها تولیدکننده‌ی این نوع سنسور نیست و پیش از این سونی و پاناسونیک نیز از سنسور‌های CMOS با شاتر جهانی رونمایی کرده‌اند. سونی در سال ۲۰۱۴ و پاناسونیک در فوریه ۲۰۱۶ چنین سنسوری را معرفی کرده‌آند.

کانن اعلام کرده که در حال تحقیق روی انواع کاربری‌های این سنسور در صنایع سینمایی، سریال‌های تلویزیونی و تبلیغات تلویزیونی است. همچنین از این دوربین‌ها می‌توان در انواع تحقیقات بصری نیز استفاده کرد. هنوز حرفی از زمان عرضه‌ی سنسور به بازار به میان نیامده است، اما انتظار می‌رود این سنسور انقلابی را در حوزه‌ی عکاسی طی سال‌های آینده ایجاد کند.

Pixel Size (اندازه پیکسل) در دوربین چیست ؟

اندازه پیکسل در دوربین گوشی یا دوربین عکاسی یکی از مهمترین فاکتورهاییه که به کیفیت نهایی تصویر کمک زیادی میکنه و خیلی ها شاید تا حالا به اندازه پیکسل یا Pixel Size در مشخصات دوربین ها مخصوصا دوربین گوشی توجه نمی کنن . مثلا یکی از دلایلی که دوربین گوشی های htc تقریبا بهتر از بقیه گوشی ها عمل میکنه همین اندازه پیکسل بیشتر هست.

اهمیت سایز سنسور دوربین

سایز سنسور خیلی مبحث پیچیده و مهمیه اما در حد تیتر بدونید که سنسور دوربین همون قطعه ای هست که تصاویر رو پردازش می کنه و نتیجه رو به پردازنده اصلی می فرسته . اینکه نور کمه ، نور زیاده ، رنگ های مختلف ، سایه و خیلی چیزهای دیگه توسط همین سنسور دوربین پردازش میشه . CCD و یا CMOS رایج ترین تکنولوژی های مورد استفاده در ساخت پردزانده یا همون سنسور تصویر در دوربین هست.

سایز سنسور دوربین گوشی یا دوربین های دیجیتال خیلی از مسائل رو در نتیجه نهایی فیلم یا عکس گرفته شده تعیین میکنه ، مسائلی مثل تعداد پیکسل ها ، کیفیت عکس ، کیفیت نور ، رنج یا طیف نور و خیلی چیزهای دیگه …

در شکل زیر دو تا سنسور دوربین از نوع CCD با ابعاد متفاوت رو می بینید که تعداد پیکسل یکسان دارن اما چون سایز سنسور سمت راستی بزرگتره ، اندازه پیکسل هاش هم بزرگتره و نتیجش کیفیت تصویر بهتره چون سطح بیشتری برای تابش و جذب نور محیط توسط سنسور هست . در کل بدونید که جذب و پردازش نور در دوربین ها یکی از مباحث مهم و اصولی هست.

CCD

تعداد پیکسل ها در سنسور دوربین

 

سنسور دوربین رو مثل کف اتاقی در نظر بگیرید که با سرامیک پر شده . کف اتاق میشه سنسور و سرامیک میشه پیکسل . پس هرچی اتاق ( سنسور ) بزرگتر باشه سرامیک های ( پیکسل های ) بیشتری جا میشن اما همین اتاق رو میشه با سرامیک های کوچیکتر هم پر کرد که اینجوری تعداد سرامیکها بیشتر میشه . پس برای افزایش تعداد سرامیک ها ، یا باید اتاق بزرگتر باشه یا سایز سرامیک ها کوچکتر بشه.

camera-sensor-large-pixel-size

سنسور دوربین با اندازه پیکسل بزرگ

camera-sensor-small-pixel-size

سنسور دوربین با اندازه پیکسل کوچک

 

هرچی سنسور بزرگتر باشه، تعداد پیکسل بیشتری داخلش جا میشه و اون عدد مگاپیکسل بیشتر میشه مثلا یه دوربین 12 مگاپیکسلی سایز سنسور بزرگتری نسبت به یه دوربین 8 مگاپیکسلی داره به شرطی که اندازه پیکسل های هر دو دوربین برابر باشه اما مسئله مهم همینجاست که شرکت های سازنده دوربین، برای تبلیغات بهتر انقدر اندازه پیکسل ها رو کوچیک می کنن که اون عدد مگاپیکسله بیشتر بشه مثلا واسه اینکه بگن گوشی ما 16 مگاپیکسله ، از اندازه پیکسل ها کم می کنن تا بتونن تو یه سایز مشخصی از سنسور دوربین ، تعداد بیشتری پیکسل جا بدن . حکایت همون اتاق و سرامیک که بالاتر گفتم.

سنسور 12 مگاپیکسلی یعنی 12 میلیون پیکسل کنار هم قرار گرفتن تا یه تصویر رو بسازن . سایز سنسور ها از یه حدی بیشتر نمی تونه باشه چون هرچی بزرگتر باشه طبیعتا فضای فیزیکی بیشتری  هم اشغال می کنه . پس شرکت های سازنده گوشی موبایل نمی تونن از یه حدی بیشتر سایز سنسور رو بزرگ در نظر بگیرن.

اندازه پیکسل Pixel Size در دوربین چیست ؟

حدود 5  6 سال پیش از ظرف می پرسیدی دوربین گوشیت چنده با افتخار می گفت 8 مگاپیکسل ! خب اون موقع 8 مگاپیکسل واقعا خیلی زیاد بود و کیفیت خوبی میداد . واسه اینکه مشتری ها همیشه ارقام و اعداد واسشون مهمتره ، شرکت های سازنده گوشی موبایل هر روز تعداد پیکسل ها رو بیشتر می کردن . اون 8 مگاپیکسل 1 سال بعد شد 13 مگاپیکسل و همینجوری بیشتر و بیشتر میشد . این مسئله تا جایی جلو رفت که مردم دیدن یه عکس 8 مگاپیکسلی خیلی کیفیت بهتری از عکس 13 مگاپیکسلی داره ! اونجا بود که خیلی مسائل رو شد . در واقع شرکت ها برای اینکه مگاپیکسل رو بالا ببرن یا باید سایز سنسور رو زیاد می کردن یا اندازه پیکسل ها رو کوچیک تر می کردن . سایز سنسور به خاطر باریک بودن گوشی ها قابل افزایش نبود و تنها راه حل ، کوچیکتر کردن اندازه پیکسل دوربین ها بود. این رویه ادامه داشت تا جایی که شرکت ها فهمیدن با کوچیک کردن اندازه پیکسل ها ، مگاپیکسل افزایش پیدا می کنه اما عملا کیفیت نهایی عکس بعضی جاها خوب که نمیشه بدتر هم میشه, اونجا دیگه فهمیدن مگاپیکسل بیشتر در عمل به معنی کیفیت بهتر عکس نیست و فاکتورهای دیگه ای هم مهمه .

کار تک تک این پیکسل ها گرفتن نور محیطه, توی عکاسی یا فیلمبرداری هرچی سایز سنسور بزرگتر باشه نور بیشتری توسط سنسور جذب میشه . دلیل این مسئله اینه که وقتی سایز سنسور بزرگ میشه می تونیم اندازه پیکسل ها رو بزرگتر کنیم تا نور محیط رو بیشتر جذب کنه. برای فهم بیشتر عکس زیر رو ببینید . هرچی سطح بیشتر باشه قطرات آب بیشتری جمع میشه :

pixelgroesse-signalstaerke

تشبیه اندازه پیکسل و دریافت نور بیشتر

اندازه پیکسل رو با Pixel Size نشون میدن و با واحد مایکرو متر بیانش می کنن مثلا میگن 1.2µm  .  اندازه پیکسل در آیفون 6 اس حدود 1.22 مایکرومتره و اندازه پیکسل دوربین گوشی HTC One M8 حدود 2 مایکرومتر هست .

مزایای اندازه پیکسل بزرگتر

خب همونطور که گفتم هرچی اندازه پیکسل دوربین بزرگتر باشه ، نور بیشتری جذب میشه و تصویر با کیفیت تری خواهیم داشت . هرچی مگاپیکسل بیشتر باشه یعنی تعداد پیکسل های بسیار زیادی به صورت متراکم در کنار هم قرار گرفتن که نمی تونن نور رو به درستی جذب کنن .

یه مبحثی توی عکاسی و فیلمبرداری داریم به نام سیگنال به نویز . این مبحث تو خیلی از علوم هست مثلا تو مخابرات هم داریم . این نسبت سیگنال به نویز هرچی بیشتر باشه بهتره و معنیش اینه که سیگنال اصلی ما نسبت به نویز ، مقدار بیشتری داره پس سیگنال سالم تری داریم . هر چی اندازه پیکسل دوربین بزرگتر باشه ، تصویر دارای نویز کمتری هست و نتیجه میشه یه تصویر با کیفیت تر .

kinds-of-pixel-size

اندازه پیکسل در رزولوشن های مختلف

هر چی اندازه پیکسل دوربین بزرگتر باشه ، عکس های بهتری رو در شرایط نوری نا مناسب می تونیم بگیریم . حالا فکر کنید اندازه پیکسل بزرگ به همراه تکنولوژی لرزش گیر اپتیکال ترکیب بشه ، نتیجش کیفیت بالای عکس در نور کم میشه چون خود  لرزش گیر اپتیکال باعث بهبود کیفیت عکس در نور کم میشه .

توی گوشی موبایل که نمیشه سایز سنسور رو از یه حدی بزرگتر طراحی کرد بهتره که اندازه پیکسل ها رو بزرگتر کنیم چون احتمال اینکه با دوربین گوشی بخوایم تو تاریکی عکس بگیریم بیشتره .

اما رزولوشن بالاتر یا همون مگاپیکسل بیشتر در مواقعی که قصد زوم کردن یا کراپ کردن تصویری رو داشته باشید به دردتون می خوره